Kızamık
( Rubeola - Measles - Birinci
Hastalık )
Etken Paramiksovirüs ailesinden bir RNA virüsudur. Isıya dayanıksızdır. Hastalar virüsu nasofarenkste taşırlar, kan, idrar, ve nasofarenks salgılarında bulaştırırlar. Hastalığın başlangıcından 1 hafta süreyle bulastırıcıdırlar. Kızamık çocukluk çağı hastalığıdır. Anneden geçen antikorlar nedeniyle ilk 3 - 4 ay kızamık pek görülmez. Aşılamanın yetersiz olduğu toplumlarda 5 - 10 yaşlar arasında daha sık görülür. Hastalığı geçirenler hayat boyu bağışık kalırlar.
Klinik:
İnkubasyon dönemi 10 - 12 gündür. Hastalığın başlangıç dönemi 3 - 4
gün sürer. Bu devrede ateş, koriza, konjoktivit, öksürük ve boğaz
ağrısı
gibi blirtiler ortaya çıkar. Öksürük kuru ve inatçıdır. Fotofobi
sıklıkla
görülür. Kızamık için patognomik olan "Koplik Lekeleri" döküntülerden 2
gün önce çıkar, hızla yayılır, 12-24 saat sonra kaybolurlar. Bu
lezyonlar
alt azı dişi hizasında yanak mukozasındaki gri-beyaz kum tanesi
büyüklüğünde
lekelerdir. Döküntülerin çıkmasıyla kaybolurlar.
Makülopapüler tipteki döküntüler baştan başlar, kollara ve gövdeye
yayılır. Yüz ve gövdedeki döküntüler birleşme eğilimindedir. Deri
ödemlidir.
Döküntünün en belirgin olduğu dönemde ateş en yüksektir. Üç gün sonra
döküntüler
ilk çıktığı yerden başlayarak solarlar. Yerine esmerimsi leke ve
pullanma
birakır. Klasik klink tablonun dışında atipik seyerden kızamık
tabloları
da vardır.
Tanı için klinik bulgular yeterlidir.
Ayırıcı tanıda; diger döküntülü hastalıklar ve ilaç allerjileri
düşünülmelidir.
Tedavi :
Semptomatiktir. Akut devrede yatak istirahati, ates düşürücüler
faydalıdır.
Komplikasyonlara yönelik tedbirler alınmalıdır.
Kızamıklı çocuklara A vitamini verimesinin hem hastalık şiddetini, hem
de ölümleri azalttığı gösterilmiştir.
Dünya Sağlık Örgütünün önerdiği doz :
6 aydan küçüklere 50 000 UI tek doz,
6 - 12 ay arası 100 000
IU tek doz,
12 aydan büyüklere 200 000 IU tek doz.
Komplikasyonlar :
Otitis media, mastoidit, bronşiolit, bronkopnomoni, larenjit, servikal
adenit, akut ensefalit, subakut skerozan panensefalit, göz
komplikasyonları
ve purpura gelişebilir.
Korunma :
En etkin yol aktif immünizasyondur (Bakınız: Aşılama
). Temas eden çocuğa ilk 1 - 2 gün içerisinde kızamık aşısı
yapılabilir.
İlk 1 hafta içinde yapılan gammaglobulin uygulaması da yeterli koruma
sağlayabilir.
Kızamığın endemik olarak görüldüğü toplumlarda aşının 9. ayda yapılması
tavsiye edilir.
Kızamık aşısı ile korunmayan hemen
hemen tüm çocuklar kızamığa yakalanmakta ve bunların % 1 - 5 'i
ölmektedir.