Boğmaca hastalığı inatçı, spazmodik öksürük nöbetleri ile ortaya
çıkan, çocukluk çağının akut solunum yolu infeksiyonudur.
Etken Bordatella Pertusis'dir. Gram negatif olan kokobasil,
Georgeu- Bordet besiyerinde ürer. Bulaşma direkt temas ve damlacık enfeksiyonu
ile olur. İndirekt bulaşma olmaz. Bulaşıcılık 4-6 hafta sürer. Kış aylarında
daha sıktır. Her yaşta görülebilir ancak okul öncesi devrede daha sıktır.
Basil bronş mukoza epitelinin siliaları arasınada bulunur. Silia aktivitesini
bozar. Peribronşit ve interstisyel pömoni yapar. Klinik bulgular basilin
salgiladığı toksine bağlıdır.
Klinik:
Kuluçka dönemi 5-15 gündür. Hastalık ortalama 6-10 hafta sürer. Hastalık
üç evre gösterir.
Kataral veya Prodromal Evre :
Bu evre 1-2 hafta sürer. Nonspesifik üst solunum yolu infeksiyonu bulguları
ile seyreder.
Spazmodik veya Paroksismal Evre :
Ortalama 2-6 hafta sürer. Hastalık için karakteristik olan öksürük nöbetleri
ile seyreder. Bir ekspirasyon süresince ard arda 5-10 defa, kesik
kesik, boğulur tarzda öksürük nöbetleri gelir. Bunun arkasından derin
ve sesli inspiryum yapar.Nöbetler daha çok geceleri gelir. Hasta koyu,
yapışkan, mukoid balgamı çıkarınca rahatlar. Öksürük nöbetleri sonunda
kusma karakteristiktir. Bu dönemde konvülziyon, konjoktiva kanamaları,
göz kapaklarında şişlik görülebilir. Dinlemekle akciğerlerde kaba raller
duyulabilir. Akciğer grafisinde parahiler opasiteler, atelektazi veya amfizem
alanları görülebilirr.
Konvelesan Evre :
1-2 hafta kadar sürer. Klinik bulgular giderek hafifler. Araya giren enfeksiyonlarla
nöbetler tekrarlayabilir.
Laboratuar Bulguları :
Sedimentasyon normaldir. İkinci haftanın sonunda
lökositoza sıklıkla rastlanır. Lökosit sayısı 15-45.000 /mm3 olabilir.
Formülde lenfosit hakimiyeti vardır. Kesin tanı için besiyerinde
üretilmesi gerekir.
Ayırıcı tanı :
Trakeobronşit, bronşiyolit, interstisyel pnömoni, tüberküloz, kistik
fibroz, yabancı cisim aspirasyonundan aryılmalıdır.
Komplikasyonlar :
Küçük çocuklarda kommplikasyon sıklığı fazladır.
Solunum Sistemi : Bronkopnömoni, atelektazi, amfizem, bronşiektazi.
Merkezi Sinir Sistemi : Konvulziyon, asfiksi, ensefalaopati.
Diğer : Rektal prolapsus, herniler, epistaksis, hemoptizi,
konjoktival ve cerebral kanamalar.
Tedavi ve Korunma :
Eritromisin 30-50 mg/kg/gün, 3-4 dozda kullanılabilir. Antibiotik tedavisinin
hastalığın gidişi üzerine etkisi azdır. Açık ve temiz hava öksürük nöbetleri
için iyi gelir.Ağır vakalar hastanede izlenmelidir. Bunlarda IV beslenme,
oksijen ve sedasyon faydalı olur.
Hastalığı geçirenlerde hayat boyu bağışıklık meydana gelmez. Antikor
seviyesi nekahatten kısa bir süre sonra azalır. Anneden çocuğa pasif bağışıklık
geçmez. İnfeksiyonun tekrarlaması çok nadirdir.
En etkin korunma aktif bağışıklama (aşılama) ile olur. (Bakınız Aşılama)
Altı yaşından büyüklere boğmaca aşısı yapmaya gerek yoktur